STATIVE PASSIVE

 

Bazı cümleler yapı olarak edilgen olmalarına rağmen fiil (past participle) cümlenin öznesini tasvir eder / niteler. Bu fiiller sıfat olarak görev yapar. Bu tür bir edilgen yapı stative passive olarak adlandırılır.

 

Aşağıdaki stative passive örnekleri inceleyiniz.

 

- She is satisfied with her salary.

(Maaşından memnun.)

 

- The vase is broken.

(Vazo kırık.)

 

- We are interested in chess.

(Satranca meraklıyız.)

 

- I am fed up with your nagging.

(Dırdırından bıktım.)

 

- The door is closed.

(Kapı kapalı.)

 

- Everybody was surprised by the results of the Brexit referendum.

(Brexit referandumunun sonuçları herkesi şaşırttı.)

 

- My uncle is married to a German woman.

(Amcam bir Alman kadınla evli.)

 

- The film is based on a true story.

(Film gerçek bir hikâyeye dayanıyor.)

 

- We were taken aback by his determination.

(Onun kararlılığına şaşırdık.)

 

- I was impressed by the way you handled the matter.

(Konuyu ele alış biçiminizden etkilendim.)

 

be supposed to

 

am                  is   Subject  are   supposed to V1 object                  was                  were

 

Aşağıdaki cümleleri inceleyiniz.

 

- Why are you playing computer games? You are supposed to study.

(Neden bilgisayar oyunları oynuyorsun? Senin ders çalışman gerekir.)

 

- I am supposed to be at home by midnight.

(Gece yarısına kadar evde olmam gerek.)

 

- We are supposed to treat each other in ways that are fair, equal and just.

(Birbirimize adil, eşit ve hakkaniyetli davranmamız gerekir.)

 

- You are not supposed to smoke here.

(Burada sigara içmemen gerekir.)

 

- We are not supposed to eat sweets before dinner.

(Akşam yemeğinden önce şeker yemememiz gerekiyor.)

 

- We’re supposed to check out of the hotel by 11.00 o'clock.

(Saat 11.00'e kadar otelden çıkış yapmamız gerekiyor.)

 

- The new laws are supposed to prevent crime.

(Yeni kanunların suçu önlemesi bekleniyor.)

 

- They are supposed to perform at the club on Friday.

(Cuma günü kulüpte sahne almaları bekleniyor.)

 

- We were supposed to finish the project yesterday, but we weren’t able to do it.

(Projeyi dün bitirmeliydik ama bunu yapamadık.)

 

- The plane was supposed to land at about 6.00 o’clock.

(Uçağın saat 6.00 civarında inmesi gerekiyordu.)

 

- The meeting was supposed to occur on Thursday, but we’ve had to postpone it.

(Toplantının perşembe günü olması gerekiyordu ama ertelemek zorunda kaldık.)

 

- No one was supposed to know about it.

(Bundan hiç kimsenin haberdar olmaması gerekiyordu.)

 

- Are we supposed to check out of the hotel by 11.00 o'clock?

(Saat 11.00'e kadar otelden ayrılmamız gerekiyor mu?)

 

- Am I supposed to finish this report by tomorrow?

(Bu raporu yarına kadar bitirmem gerekiyor mu?)

 

- Are we supposed to wear formal clothes to the meeting?

(Toplantıya resmi kıyafetler giymemiz gerekiyor mu?)

 

- What time are you supposed to be there?

(Saat kaçta orada olman gerekiyor?)

 

- Where are we supposed to meet the client?

(Müşteriyle nerede buluşmamız gerekiyor?)

 

PASSIVE INFINITIVE & GERUND

 

Infinitive fiilin, mastar (eylemlik) halidir ve fiilin önüne to getirilerek elde edilir. Infinitive’i edilgen yapmak için to’dan sonra be V3 kullanılır.

 

Etken infinitive: to V1

Edilgen infinitive: to be V3

 

- There is a lot of work to do.

(Yapacak çok iş var.)

 

- There is a lot of work to be done. (Passive Infinitive)

(Yapılacak çok iş var.)

 

- She doesn’t want to help.

(Yardım etmek istemiyor.)

 

- She doesn't want to be helped. (Passive Infinitive)

(Yardım edilmesini istemiyor.)

 

- She hopes to be elected as the prime minister.

(Başbakan olarak seçilmeyi umuyor.)

 

- I expect to be introduced to new clients.

(Yeni müşterilerle tanıştırılmayı bekliyorum.)

 

- The manager doesn’t want to be disturbed.

(Müdür rahatsız edilmek istemiyor.)

 

- Countless medicinal plants are still waiting to be discovered here.

(Burada sayısız şifalı bitki hala keşfedilmeyi bekliyor.)

 

- The documents need to be signed before the meeting.

(Belgelerin toplantıdan önce imzalanması gerekiyor.)

 

- The issue is expected to be resolved by the end of the week.

(Meselenin hafta sonuna kadar çözülmesi bekleniyor.)

 

Gerund (Ving) fiilin -ing almış biçimidir ve etken olabileceği gibi edilgen de olabilir. Bir gerund’ı edilgen yapmak için fiilin past participle halinden önce being getirilir.

 

Active gerund: Ving

Passive gerund: being V3

 

- I don’t like telling people what to do.

- I don’t like being told what to do.

(Ne yapacağımın söylenmesinden hoşlanmam.)

 

- Everybody loves being appreciated.

(Herkes takdir edilmeyi sever.)

 

- She enjoys being invited to special events.

(Özel etkinliklere davet edilmekten hoşlanır.)

 

- He hates being called İbo.

(Kendisine İbo denilmesinden hoşlanmaz.)

 

- Sam is excited about being offered a job.

(Sam kendisine iş teklif edildiği için heyecanlı.)

 

- He dislikes being interrupted while he's working.

(Çalışırken rahatsız edilmekten hoşlanmaz.)

 

- After being fired from her job, Sue decided to file a discrimination lawsuit against her employer.

(Sue işinden çıkarıldıktan sonra işverenine karşı ayrımcılık davası açmaya karar verdi.)

 

OTHER PASSIVES

 

Impersonal Passive 

 

It is said that subject verb object                        : -dığı söyleniyor

It is thought that subject verb object                 : -dığı düşünülüyor

It is believed that subject verb object                : -dığına inanılıyor / -dığı düşünülüyor

It is considered that subject verb object           : -dığı düşünülüyor

It is reported that subject verb object                : -dığı bildiriliyor

It is known that subject verb object                   : -dığı biliniyor

It is expected that subject verb object               : -mesi  / -ması bekleniyor

It is alleged that subject verb object                  : -dığı iddia ediliyor

It is understood that subject verb object          : -dığı anlaşılıyor

It is rumoured that subject verb object             : -dığı söylentisi dolaşıyor

It is estimated that subject verb object             : -eceği / -acağı / -diği / -dığı tahmin ediliyor

 

Active: They say that he is armed and dangerous.

Passive: It is said that he is armed and dangerous.

Passive: He is said to be armed and dangerous.

(Silahlı ve tehlikeli olduğu söyleniyor.)

 

Active: They report that dogs love their masters so deeply that they mourn their deaths for many years.

Passive: It is reported that dogs love their masters so deeply that they mourn their deaths for many years.

Passive: Dogs are reported to love their masters so deeply that they mourn their deaths for many years.

(Köpeklerin sahiplerini çok derinden sevdikleri ve onların ölümlerinden dolayı yıllarca yas tuttukları bildirilmektedir.)

 

Active: Authorities expect that the new road will facilitate trade relations.

Passive: It is expected that the new road will facilitate trade relations

Passive: The new road is expected to facilitate trade relations.

(Yeni yolun ticari ilişkileri kolaylaştırması bekleniyor.)

 

Active: We know that the majority of harmful substances in cigarette smoke come from burning tobacco.

Passive: It is known that the majority of harmful substances in cigarette smoke come from burning tobacco.

Passive: The majority of harmful substances in cigarette smoke are known to come from burning tobacco.

(Sigara dumanındaki zararlı maddelerin büyük çoğunluğunun yanan tütünden geldiği bilinmektedir.)

 

Active: We think that there are other factors involved.

Passive: It is thought that there are other factors involved.

Passive: There are thought to be other factors involved.

(İşin içinde başka faktörlerin olduğu düşünülüyor.)

 

Active: They say that there is a complex relationship between them.

Passive: It is said that there is a complex relationship between them.

Passive: There is said to be a complex relationship between them.

(Aralarında karmaşık bir ilişki olduğu söyleniyor.)

 

Active: Some people believe that the moon's orbit influences our psychology.

Passive: It is believed that the moon's orbit influences our psychology.

Passive: The moon's orbit is believed to influence our psychology.

(Ayın yörüngesinin psikolojimizi etkilediğine inanılıyor.)

 

Active: Rumour has it that Mary will get married to the President.

Passive: It is rumoured that Mary will get married to the President.

Passive: Mary is rumoured to get married to the President.

(Mary’nin Başkanla evleneceği söylentisi dolaşıyor.)

 

Active: Experts estimate that Europe's population will continue to decline until 2100.

Passive: It is estimated that Europe's population will continue to decline until 2100.

Passive: Europe’s population is estimated to continue to decline until 2100.

(Avrupa nüfusunun 2100 yılına kadar azalmaya devam edeceği tahmin ediliyor.)

I

Get + past participle

 

Bazı fiillerin üçüncü halleri (past participle) get’ten sonra getirildiğinde anlam bakımından edilgen olur. 

 

get broken, get hacked, get fired, get injured, get damaged, get sacked, get dressed, get married, get robbed, get stolen, get picked up, get blown over, get lost, get paid

 

- The windows got broken.

(Pencereler kırıldı.)

 

- My favourite vase got broken.

(En sevdiğim vazo kırıldı.)

 

- Our server got hacked last month.

(Geçen ay sunucumuz heklendi.)

 

- Helen got fired after she argued with the manager.

(Helen müdürle tartıştıktan sonra kovuldu.)

 

- He got injured while skiing down the hill.

(Tepeden aşağı kayarken sakatlandı.)

 

- The trees in the garden got damaged in the wind.

(Bahçedeki ağaçlar rüzgârda zarar gördü.)

 

- We’ve worked for this company for ten years, but we still got sacked.

(Bu şirket için on yıl çalıştık ama yine de işten çıkarıldık.)

 

- Our car got stolen last night.

(Arabamız dün gece çalındı.)

 

- She is getting dressed for the wedding.

(Düğün için giyiniyor.)

 

- They got married last year.

(Geçen yıl evlendiler.)

 

- Be careful. You might get lost.

(Dikkatli ol. Kaybolabilirsin.)

 

- Be careful. You might get robbed in that country.

(Dikkatli ol. O ülkede soyulabilirsin.)

 

- Richard got picked up by the police last night

(Richard dün gece polis tarafından alındı.)

 

- That tree got blown over in the storm last night.

(O ağaç dün geceki fırtınada devrildi.)

 

- I get paid every two weeks.

(Maaşım iki haftada bir ödenir.)

 

TRANSITIVE & INTRANSITIVE VERBS

 

Transitive (geçişli) ve intransitive (geçişsiz) fiiller, bir fiilin nesne alıp almamasına göre sınıflandırılan fiillerdir.

 

Transitive verb: Geçişli fiil (nesne alan fiiller)

Intransitive verb: Geçişsiz fiil (nesne almayan fiiller)

 

Etken bir cümleyi edilgen bir cümleye dönüştürebilmemiz için cümlenin bir nesnesi olması gerekir. Aşağıdaki cümlenin nesnesi my wallet ifadesidir. Dolayısıyla bu cümleyi edilgen yapabiliriz.

 

SUBJECT    VERB        OBJECT

 

Somebody      stole       my wallet. (Active)

 

My wallet was stolen. (Passive)

 

Ancak her fiil nesne almaz veya her fiilden sonra bir nesne getirmek zorunlu değildir. İşte bu fiiller edilgen cümlede kullanılamazlar.

 

- He coughed a lot.

- She lied.

- The thieves ran away.

 

Aşağıdaki fiiller intransitive yani geçişsiz fiillerdir.

 

agree

appear

arrive

become        

come

cough

cry

die

disappear

exist

fall

fly       

go

happen

jump

laugh

occur

remain

rise

run

shine

sigh

sit

sleep

stand

stay

swim

vanish

vomit

walk

work

yell

 

Bazı fiiller farklı anlamlarına göre hem geçişli hem de geçişsiz olabilir.

 

VERB	TRANSITIVE	INTRANSITIVE
live	tecrübe etmek	yaşamak
change	değiştirmek	değişmek
stop	durdurmak	durmak
move	taşımak, hareket ettirmek	hareket etmek
open	açmak	açılmak
set	kurmak	batmak (güneş)
wash	yıkamak	yıkanmak
start	başlatmak, kurmak	başlamak
leave	birini veya bir yeri terk etmek	bir yerden ayrılmak
close	kapatmak	kapanmak
do	yapmak	başarılı olmak
run	yönetmek, işletmek	koşmak
write	yazmak	yazabilmek
weigh	tartmak	gelmek (ağırlık)

 

 

- The empty lorry weighed two tons. (intransitive) (ağırlık gelmek)

- They will weigh the flour sacks. (transitive) (tartmak)

- The flour sacks will be weighed.

 

- The shop opens at 8.00 o’clock every morning. (intransitive) (açılmak)

- My father opens the shop at 8.00 o’clock every morning. (transitive) (açmak)

- The shop is opened by my father at 8.00 o’clock every morning.

 

- He has washed and shaved. (intransitive) (yıkanmak)

- They have washed my car. (transitive) (yıkamak)

- My car has been washed.  

 

- The car stopped. (intransitive) (durmak.)

- The policeman stopped the car. (transitive) (durdurmak)

- The car was stopped by the policeman.

 

- He is running fast. (intransitive) (koşmak)

- That man has run the hotel for ten years. (transitive) (yönetmek, idare etmek)

- The hotel has been run by that man for 10 years. 

 

- Here the weather changes quickly. (intransitive) (değişmek)

- We have changed the old part. (transitive) (değiştirmek)

- The old part has been changed.  

 

PASSIVE YAPININ TERCİH EDİLDİĞİ DURUMLAR

 

1. Eylemi yapan belli ya da önemli değilse:

 

- My wallet was stolen.

- The window was broken.

- The cat had been rescued from the tree before the fire brigade arrived.

- The boxes are weighed.

 

2. Eylemi yapan kişi açıkça ifade edilmese bile anlaşılıyorsa:

 

- The match might be postponed.

- He was arrested two hours ago.

- The old man was operated on immediately.

 

3. Eylemi yapandan ziyade yapılan eylem vurgulanmak istendiğinde:

 

- My office is cleaned every day.

- They are carefully picked.

 

4. Bilimsel gerçekleri ve araştırma sonuçlarını ifade etmek için:

 

- New species were discovered in the Amazon rainforest.

- Vaccines are administered to prevent infectious diseases.

- The results were published in a leading scientific journal.

 

5. Eylemi yapan kişi gizlenmek istendiğinde:

 

- The new president was given some secret information.

- The prime minister will be informed about the new developments in the region.

- The formula is being kept in a safe.

 

Aşağıdaki edilgen cümleleri inceleyiniz.

 

- Dogs have been domesticated for thousands of years.

(Köpekler binlerce yıldır evcilleştirilmektedir.)

 

- My father was given emergency treatment by paramedics.

(Babama sağlık görevlileri tarafından acil müdahale yapıldı.)

 

- Some minor mistakes had been made in collecting the figures.

(Rakamların toplanmasında bazı küçük hatalar yapılmıştır.)

 

- The details can be found at the back of the report.

(Ayrıntılar raporun arkasında bulunabilir.)

 

- The match will be broadcast live on Eurosport at 8.00 o’clock.

(Maç saat 8'de Eurosport'tan canlı yayınlanacak.)

 

- Tonight’s event is sponsored by our company.

(Bu geceki etkinliğin sponsoru şirketimizdir.)

 

- Mythical stories will always be told about it.

(Her zaman onun hakkında efsanevi hikayeler anlatılacak.)

 

- Jerusalem has been invaded many times throughout history.

(Kudüs tarih boyunca birçok kez işgal edilmiştir.)

 

- Turkey is surrounded by sea on three sides.

(Türkiye’nin üç tarafı denizlerle çevrilidir.)

 

- The USA is classified as a culturally diverse country.

(ABD, kültürel açıdan çeşitlilik arz eden bir ülke olarak sınıflandırılır.)

 

- My computer was repaired last week.

(Bilgisayarım geçen hafta tamir edildi.)

 

- This song was not composed by him.

(Bu şarkı onun tarafından bestelenmedi.)

 

- The film was made in 1980.

(Film 1980'de çekildi.)

 

- When was basketball invented?

(Basketbol ne zaman icat edildi?)

 

- Our house wasn’t damaged during last night’s storm.

(Evimiz dün geceki fırtınada hasar görmedi.)

 

- The old cinema was pulled down last week.

(Eski sinema geçen hafta yıkıldı.)

 

- Where was this camera made?

(Bu kamera nerede yapıldı?)

 

- When were those apartment buildings built?

(O apartmanlar ne zaman inşa edildi?)

 

- Our salaries were not paid last month.

(Geçen ay maaşlarımız ödenmedi.)

 

- French is widely spoken in some parts of Africa.

(Fransızca, Afrika'nın bazı bölgelerinde yaygın olarak konuşulmaktadır.)

 

- Milk is delivered at about 8.00 o’clock every morning.

(Süt her sabah saat 8 civarında teslim edilir.)

 

- Our wages are paid every Friday.

(Maaşlarımız her Cuma ödenir.)

 

- These mobile phones are not made in Japan. They are made in South Korea.

(Bu cep telefonları Japonya'da üretilmiyor. Güney Kore'de üretiliyor.)

 

- The name of the murderer is not known.

(Katilin adı bilinmiyor.)

 

- The offices are not cleaned every day.

(Ofisler her gün temizlenmemektedir.)

 

- The murderer was recognized by many people.

(Katil birçok kişi tarafından tanındı.)

 

- Taxes will probably be decreased next year.

(Önümüzdeki yıl vergiler muhtemelen düşürülecek.)

 

- The new road will have been finished by next summer.

(Yeni yol önümüzdeki yaza kadar bitirilmiş olacak.)

 

- Energy can be found in many things and takes many forms.

(Enerji pek çok şeyde bulunabilir ve pek çok biçimde olabilir.)

 

- Iron was discovered at the beginning of the Iron Age.

(Demir, Demir Çağı'nın başında keşfedildi.)

 

- Some new accessories can be seen on our website. 

(Bazı yeni aksesuarlar internet sitemizde görülebilir.)

 

- What steps can be taken to prevent noise pollution?

(Gürültü kirliliğini önlemek için ne gibi önlemler alınabilir?)

 

- The film industry in each country should be supported by the government.

(Her ülkedeki film endüstrisi hükümet tarafından desteklenmelidir.)

 

- The common cold is usually caused by viruses which are spread easily between people.

(Soğuk algınlığı genellikle insanlar arasında kolayca yayılan virüslerden kaynaklanır.)

 

- Artificial intelligence is known to get the best results.

(Yapay zekanın en iyi sonuçları aldığı bilinmektedir.)

 

- The painting has been exhibited around the world for many years.

(Tablo uzun yıllardır dünya çapında sergilenmektedir.)

 

- The University of Michigan was founded on the 26th of August 1817.

(Michigan Üniversitesi 26 Ağustos 1817'de kuruldu.)

 

- Ibuprofen should be avoided before and after heart surgery.

(Kalp ameliyatı öncesi ve sonrasında ibuprofen kullanımından kaçınılmalıdır.)

 

- It is typically recommended that men consume no more than 2,200 calories a day.

(Genellikle erkeklerin günde 2.200 kaloriden fazla tüketmemeleri önerilir.)

 

- If the Native American culture and art are not recorded and protected, they will soon disappear forever.

(Kızılderili kültürü ve sanatı kaydedilmez ve korunmazsa, çok geçmeden sonsuza dek yok olacaktır.)

 

- Smoke signals were used by each tribe member to communicate with one another over a long distance.

(Uzun bir mesafeden birbirleriyle iletişim kurmak için her bir kabile üyesi tarafından duman işaretleri kullanılırdı.)

 

- In Sudan's Nile Valley there is a series of ancient tombs and pyramids that are rarely visited by tourists.

(Sudan'ın Nil Vadisi'nde turistler tarafından nadiren ziyaret edilen bir dizi antik mezar ve piramit vardır.)

 

- Glass is very easy to recycle; waste bottles and jars can be melted down and used again and again.

(Camın geri dönüşümü çok kolaydır; atık şişeler ve kavanozlar eritilip tekrar tekrar kullanılabilir.)

 

- The damage to the environment cannot be stopped unless people change their attitudes towards it.

(İnsanlar tutumlarını değiştirmedikçe çevreye verilen zarar durdurulamaz.)

 

- The question of global warming is only dealt with superficially in this book.

(Küresel ısınma sorunu bu kitapta sadece yüzeysel olarak ele alınmıştır.)

 

- The dangers of smoking are totally ignored by heavy smokers.

(Sigara içmenin tehlikeleri, tiryakiler tarafından tamamen göz ardı edilmektedir.)

 

- Newspapers, television, and the Internet are used to convey social messages.

(Sosyal mesajları iletmek için gazeteler, televizyon ve internet kullanılmaktadır.)

 

- This winter fest can certainly be counted among the most awaited events of the year.

(Bu kış şenliği kesinlikle yılın en çok beklenen etkinlikleri arasında sayılabilir.)

 

- As there are many people who have dental issues, dentistry professionals are widely sought after.

(Diş sorunları olan birçok insan olduğu için, diş hekimliği uzmanları geniş çapta rağbet görmektedir.)

 

- Women are always fascinated by ever-changing trends in fashion.

(Kadınlar her zaman moda dünyasındaki sürekli değişen akımlarından etkilenir.)

 

- In spite of all human efforts to fight against a tsunami, the best that can be done is to provide an early warning to people in the coastal areas.

(İnsanların tsunamiye karşı verdiği tüm çabalara rağmen yapılabilecek en iyi şey, kıyı bölgelerindeki insanlara erken uyarı sağlamaktır.)

 

- The power of wind has been used for many years to produce mechanical power for milling grain and pumping water.

(Rüzgârın gücü uzun yıllardır tahıl öğütmek ve su pompalamak için mekanik güç üretmek amacıyla kullanılmıştır.)

 

- Until the Industrial Revolution, almost all energy came from renewable sources, but much of it was used inefficiently.

(Sanayi devrimine kadar neredeyse tüm enerji yenilenebilir kaynaklardan geliyordu, ancak çoğu verimsiz kullanılıyordu.)

 

- Vegetables like beets, carrots, and cabbage can be consumed in their raw state for maximum health benefits.

(Pancar, havuç, lahana gibi sebzeler maksimum sağlık için çiğ olarak tüketilebilir.)

 

- It is said that some 87,000 passengers will be affected as airport ground staff in Germany join a strike on Wednesday.

(Almanya'daki havalimanı yer personelinin çarşamba günü greve katılmasından yaklaşık 87.000 yolcunun etkileneceği söyleniyor.)

 

- Thousands of schools were closed across the UK, and hospital operations were cancelled because of the bad weather conditions.

(İngiltere genelinde kötü hava koşulları nedeniyle binlerce okul tatil edildi ve hastane operasyonları iptal edildi.)

 

- It’s a terrible hurricane, but thanks to the warnings made on TV, a lot of people’s lives have been saved.

(Korkunç bir kasırga ama televizyondan yapılan uyarılar sayesinde birçok insanın hayatı kurtuldu.)

 

- In Scotland, dozens of people were trapped in their cars on the M80 motorway between Glasgow and Edinburgh.

(İskoçya'da Glasgow ve Edinburgh arasındaki M80 otoyolunda onlarca kişi arabalarında mahsur kaldı.)

 

- Media is held responsible for the change in eating habits of teenagers and the unhealthy lifestyle they are adopting.

(Medya, ergenlik çağındaki gençlerin beslenme alışkanlıklarının değişmesinden ve benimsedikleri sağlıksız yaşam tarzından sorumlu tutulmaktadır.)

 

- According to the United States Department of Labour, in the year 2009, 46.8 % of the workforce in America was made up of women.

(Amerika Birleşik Devletleri Çalışma Bakanlığı'na göre, 2009 yılında Amerika'daki işgücünün %46,8'i kadınlardan oluşuyordu.)

 

- Excavations revealed that the ancient city of Laodicea in the western province of Denizli was established by Anatolian people, not Greeks or Romans.

(Kazılar, Denizli'nin batısındaki Laodikya antik kentinin Yunanlılar veya Romalılar tarafından değil, Anadolu halkı tarafından kurulduğunu ortaya çıkardı.)

 

- Every region in the world is easily identifiable by the kind of clothing that was traditionally worn there.

(Dünyanın her bölgesi, orada geleneksel olarak giyilen giysilerden kolayca ayırt edilebilir.)